نصیب شاه شینواري
کشمیر انسټیټیوټ آف انټرنیشنل ریلیشنز، د کشمیر نړیوالو اړیکو ادارې د هند په مقبوضه کشمیر کښې د اقتصادي بحران به اړه یو بشپړ راپور چمتو کړې دې.
په تیرو اویا کلونو کې، د هند اشغال نه یوازې په جمو او کشمیر کې ټولنیز او کلتوري اړخونه اغیزمن کړي بلکې سیاسي او اقتصادي اړخونه ی هم اغیزمن کړي دي.
د هند له لوري په ناقانونه توګه مقبوضه کشمیر کښې اوسنی اقتصادي بحران په حقیقت کې د هند د حکومت لخوا په تیرو وختونو کې د ناقانونه او غیر عادلانه کړنو پایله ده. په IIOJK کې وروستي درې کاله د ځایي خلکو په ژوند باندې ویجاړونکي اغیزې لري. په IIOJK کې کوچني کاروبارونه او دوکانونه په کلتوري توګه د هند حکومت لخوا مستعمره شوي دي.
د کرنې، بڼوالۍ، ګرځندوی او د لاسي صنایعو په ګډون لومړني سکتورونه ټول منفي اغېزمن شوي دي. ډیری سوداګرو خپل سوداګریز مرکزونه له IIOJK څخه د هند نورو برخو ته لیږدولي او نور باید پدې سخت وخت کې د پیسو ګټلو لپاره بدیل لارې ومومي. د IIOJK اقتصاد شاوخوا نهه ملیارد ډالر او درې کلن پرمختګ له لاسه ورکړی. دا برخه تحلیل کوي چې څنګه د جمو او کشمیر مادې 35A لغوه کول د هند تر اشغال لاندې دره کې اقتصاد باندې اغیزه کړې ، کوم چې د بیکارۍ په لوړه کچه کې د بحران سره مخ دی او صنعتونه له مینځه تللي او په زرګونو خلک بې روزګاره کیږي او په زرګونو د لوړمې څخه بې کاره شوي دی چې ددوی کورنې ژند بد متاثره شوې دې.
د ۵ اګست ۲۰۱۹ څخه پس د هند به قبضه کښې د جمو او کشمیر اقتصادي خالت
د 370 مادې لغوه کیدو راهیسې ، د هند تر اشغال لاندې جمو او کشمیر اقتصاد باندې منفي اغیزه شوې. یوازې په لومړیو څلورو میاشتو کې د اګست څخه تر نومبر 2019 پورې، دا شمیر شاوخوا 1.78 ملیون ته اضافه شوی. دې کار د دولت پر اقتصاد ناوړه اغېز کړی او د دولت د عوایدو د کمښت لامل شوی دی. سربیره پردې، مرکزي حکومت د IIOJK لپاره د بودیجې تخصیص هم کم کړی دی.
دا ټول عوامل په IIOJK کې د اوسني اقتصادي بحران سره مرسته کړې ده. ډیری هندي شرکتونه نه غواړي په سیمه کې پانګونه وکړي ځکه چې دا د سوداګرۍ لپاره نا مناسب ګڼل کیږي. Acuite Ratings & Research Limited وموندله چې په ټول هند کې د 2019-2020 بند له امله هره ورځ شاوخوا 270 کروړه روپۍ ضایع شوي. د پرمختیا او اقتصادي بدیلونو انسټیټیوټ لخوا یوې مطالعې اټکل کړی چې د جمو او کشمیر ناکراریو ته په کال کې 1,500 ملیارده روپۍ زیان رسیږي. د کشمیر ونډه د هند د GDP شاوخوا 750 کروړه روپۍ یا 0.77٪ ده ځکه چې کشمیر د ایالت د GDP 55٪ ونډه لري. د IIOJK ټول GDP په کال کې 1.3 لک کروړه روپۍ اټکل شوی.
په مقبوضه کشمیر کښې د سوداګرۍ او سیلګرې حالت
د دې اصلي لامل د مرکزي حکومت لخوا لګول شوی لاک ډاون دی چې د سوداګرۍ او سیلګرۍ د کمیدو لامل شوی. د هند حکومت د اپریل په 18، 2019 کې د کراس LoC سوداګرۍ تعلیق امر په IIOJK کې له 1700 څخه ډیر سوداګر اغیزمن کړل. د 2019-2022 څخه، د جمو او کشمیر د هند اشغال له 7 ملیارد ډالرو څخه ډیر اقتصادي زیانونه اړولي دي.
د 2019 د اګست راهیسې له یو ملیون څخه ډیر خلکو خپلې دندې له لاسه ورکړي ، پشمول د سیمې د عمده ګرځندوی او باغدارۍ صنعتونو کې زرګونه. په دې سیمه کې شته اقتصاد د سقوط په درشل کې دی. ځایی سوداګری د نویو پانګونو لپاره ډیره هیله نه لري، ځکه چې دا د اعتبار وړ اقتصادي پالیسۍ ته اړتیا لري. یوازې د 5 اګست 2019 وروسته په لومړیو دریو میاشتو کې، د ګرځندوی سکتور کې 71 سلنه عواید کم شوي. د سیلانیانو شمیر په 2018 کې د 316,424 څخه په 2019 کې 43,059 ته راټیټ شو –دا شمیره په سلو کې 86 سلنه کموالې څرګندوي.
د هنري او صنایعو صنعت
د هند حکومت پریکړه چې د 370 مادې لغوه کولو لپاره د 2019 کال د اګست په 5 مه نیټه دمخه د غیر ارادي پایلو رامینځته کولو سره محلي اقتصاد اغیزه کړې چې له 1.4 ملیارد ډالرو څخه ډیر ارزښت لري. د 2019-2020 او 2021-2022 کلونو د هنر او صنایعو صنعت لپاره یو لوی خنډ لیدلی چې پدې موده کې د بې ساري زیانونو شاهد وو. IIOJK اوس مهال د 40-45 سلنې د حاصلاتو له لاسه ورکولو سره مخ دی. دې پریکړې د هند د اشغال شوي جمو او کشمیر اقتصاد له خطر سره مخ کړی .
د هند تر ولکې لاندې جمو او کشمیر د اقتصادي بندیز، بیکارۍ او د پرمختګ نشتوالي له امله د ټولنیزې اقتصادي وضعیت سره مخ دی.
کشمیر اوس د تاوتریخوالي ځای دی، چیرې چې کلتور او دودونه تر پښو لاندې کیږي.
د هند لخوا د جمو او کشمیر په ایالت کې لګول شوي اقتصادي بندیز په اشغال شوې سیمه کې د اوږدې مودې ټولنیز اقتصادي بحران لامل شوی.
د ۲۰۱۹ کال د اګست په ۵ مه د ۳۷۰ مادې له لغوه کولو وروسته د کشمیریانو حالت نور هم سخت شو. په کشمیر کې د هند د حکومت شتون د ملکي وګړو په وړاندې د یو لړ ظلمونو، د ډله ایزو وژنو، نیولو، ورکیدو او شکنجو سبب شوی دی. د جمو او کشمیر د خلکو لپاره وضعیت خورا خراب دی ، څوک چې په بې ساري کچه د بیکارۍ او غربت سره مخ دي.
په جمو او کشمیر کې د هندي اشغالګرو ځواکونو لخوا رامینځته شوي ترهګرۍ له امله د بې ساري بشري بحران سره مخ دی.
په کشمیر کې وضعیت, دا اوسنې سیاسي،اقتصادي بحران باید کم او ختم شي او خلک باید د هند لخوا د تاو تریخوالي څخه خلاص شي. نړیواله ټولنه په کشمیر کې د بشري حقونو د سرغړونو په اړه پرله پسې نیوکو سره سره ناکامه شوې ده.
ملګري ملتونه دې د هند د کشمير د شخړې په هواري کې فعاله ونډه واخلي او د لسيزو پخوانۍ شخړې په حل کې مرسته وکړي. د IIOJK د اقتصاد د ښه کولو لپاره باید اقتصادي بندیز لیرې شي.
Leave a Reply